De publicatie in het eind 2019 verschenen boek Vier eeuwen Rotterdam Waterstad

vormde de aanleiding voor de Stichting Erfgoed Rotterdam om het project Von Tuzzi te documenteren en te conserveren.

Foto's van Hans de Jong en polaroids en dromen uit het Droomarchief van Pieter van Oudheusden verhalen van 'Der Mann Ohne Eigenschaften' die tussen 1980 en 1981 in het brugwachtershuisje in de Leuvehaven woonde om er de Aortale betekenis van de verkeersstromen te bestuderen. 

 

Revitalisering Von Tuzzi

Het Von Tuzzi Project was een buitenruimtelijk project speciaal gericht op de treinreizigers. Zij konden gedurende 7,5 seconden, bij binnenkomst van de stad Rotterdam, in het water van de Wijnhaven een torentje op een pilaar zien dat behoorde tot een oude draaibrug. Van 1979 tot 1981 leefde hier Freiherr Von Tuzzi, een creatie van Anne Mieke Backer. Dagelijks werden ‘stills’ gecreëerd waarbij de hoofdfiguur in allerlei poses waarneembaar was, soms in combinatie met andere personen. Daaromheen werd een mythe gecreëerd met dromen en verhalen, die de toeschouwers prikkelden om hun eigen fantasie (de naam Von Tuzzi is afgeleid van het woord fantasie) aan te spreken, in een tijd dat er in Rotterdam ‘Niets’ te doen was.

Resultaat was dat in Dordrecht reizigers al probeerden een plekje bij het raam te bemachtigen en er tijdens het passeren van de Leuvehaven gesprekken tussen wildvreemden ontstonden met de uiteenlopende speculaties. De uit Wenen afkomstige Freiherr ontving ook post en kwam regelmatig in de pers. Zijn verblijf, waarbij hij als ingenieur de bewegingen van de verschillende verkeersstromen bestudeerde, markeert een periode in Rotterdam, waarin de laatste stedenbouwkundige gaten uit de tijd van het bombardement werden gedicht, de Willemsbrug werd aangelegd en voorbereidingen werden getroffen voor een spoortunnel. Rondom hem heen dreven nog relicten van de oude Rotterdamse binnenscheepvaart, vaak verroest, soms half gezonken.

Met Von Tuzzi ging het op den duur zichtbaar niet goed. Reizigers waren getuige hoe de pilaarheilige in zijn eenzaamheid aan de drank raakte, zijn onderkomen deels in brand vloog.

Zijn geest waart nog altijd rond in verhalen van Rotterdammers die in die jaren vaak per trein reisden.

Het torentje, dat definitief zou verdwijnen, werd door de Nederlandse Spoorwegen na de bouw van de tunnel steen voor steen weer opgebouwd als hommage aan deze raadselachtige figuur.

Het project is vastgelegd in foto’s zwart-wit van Hans de Jong, Polaroidfoto’s van Pieter van Oudheusden, dromen uit het droomarchief van Pieter van Oudheusden en krantenartikelen. Deze zijn geëxposeerd geweest in galerie ’t Venster (curator Gosse Oosterhof).

Von Tuzzi project revitalisering